Əmizdirərkən qidalanma: kofein, alkoqol, siqaret və dərmanlar

Əmizdirməyə başlayanda yediyin hər şeyin körpənə keçib-keçmədiyi ilə maraqlanmağın çox təbiidir. Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidmətinin (NHS) və ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) tövsiyələrinə görə yaxşı xəbər budur: əmizdirərkən xüsusi pəhriz saxlamağın lazım deyil. Yenə də bir neçə məsələ bir az diqqət tələb edir.

Xüsusi pəhriz yox, müxtəliflik var: CDC deyir ki, əmizdirən qadınların adətən müəyyən qidaları məhdudlaşdırmasına ehtiyac yoxdur. NHS-in tövsiyə etdiyi sağlam boşqab belədir:

• Gündə ən azı 5 porsiya müxtəlif rəngli meyvə və tərəvəz
• Kartof, çörək, makaron, düyü kimi nişastalı qidalar; mümkünsə tam taxıllı olanlar
• Bol lif: doğuşdan sonra bəzi qadınlar qəbizlik yaşayır və lif buna yaxşı təsir edir
• Paxlalılar, balıq, yumurta və yağsız ət kimi protein mənbələri
• Süd və süd məhsulları
• Bol maye: əmizdirməyə oturanda yanına bir stəkan su götür.

Bir az daha çox enerji: CDC qeyd edir ki, əmizdirən anaların enerji ehtiyacı hamiləlikdən əvvəlki ilə müqayisədə bir qədər artır. Bu ehtiyac yaşına, bədən kütlə indeksinə, nə qədər hərəkət etdiyinə və körpəni yalnız ana südü ilə, yoxsa süd qarışığı ilə birlikdə qidalandırdığına görə dəyişir.

Vitaminlər: NHS əmizdirən qadınlar da daxil olmaqla hər kəsə payız və qış aylarında D vitamini əlavəsi qəbul etməyi düşünməyi tövsiyə edir; dozanı həkimin müəyyən edir. NHS-ə görə digər vitamin və mineralların çoxu müxtəlif və balanslı qidalanma ilə ödənilə bilər. CDC də qeyd edir ki, əmizdirərkən B12, folat, D və A vitaminləri, yod və xolin ehtiyacı artır. Vegan qidalanırsansa, B12 xüsusilə vacibdir: CDC deyir ki, heç bir heyvan mənşəli məhsul istehlak etməyən anaların südündə B12 çox az ola bilər və bu, körpədə sinir sistemi zədəsinə səbəb ola bilər. Əlavənin lazım olub-olmadığını ailə həkiminlə birlikdə müəyyən et.

Balıq və civə: NHS əmizdirərkən həftədə ən azı 2 porsiya balıq yeməyi, onlardan birinin skumbriya, sardina, forel və ya qızılbalıq kimi yağlı balıq olmasını tövsiyə edir. Yağlı balıq həftədə ən çoxu 2 porsiya, köpəkbalığı, qılınc balığı və marlin isə həftədə ən çoxu 1 porsiya olmalıdır. CDC xatırladır ki, balıqların çoxu südlə körpəyə keçə bilən civə ehtiva edir, bu, körpənin beyninə və sinir sisteminə təsir edə bilər, buna görə civəsi az olan növlər seçilməlidir.

Kofein: Kofein südlə körpəyə keçir; NHS-ə görə çox qəbul etsən, körpən narahat ola və yuxusu qaça bilər. NHS qeyd edir ki, nə qədər kofeinin çox sayılacağını demək üçün kifayət qədər məlumat yoxdur; yenə də əmizdirərkən kofeini məhdud saxlamağı tövsiyə edir və xüsusilə körpən 6 aydan kiçik olanda azaltmağın yaxşı olacağını deyir. Praktik ölçü: gündə təxminən 1 böyük fincan filtr qəhvə və ya 2 kiçik fincan həll olunan qəhvəni keçmə və həkiminin tövsiyə etdiyi həddə qal. Həll olan qəhvə, filtr qəhvə, çay, kola, enerji içkisi və şokolad kofein ehtiva edir; enerji içkiləri ən yüksəklər arasındadır. CDC isə deyir ki, ölçülü kofein körpəyə adətən təsir etmir, amma vaxtından əvvəl doğulan və yenidoğulmuş körpələr kofeini daha yavaş xaric edir. Qurumlar fərqli hədd verəndə daha aşağı olanı əsas götürmək ən ehtiyatlı yoldur.

Alkoqol: NHS Kral Mamalar Kollecinin əmizdirərkən ən təhlükəsiz yanaşmanın alkoqoldan tamamilə uzaq durmaq olduğunu tövsiyə etdiyini bildirir. Arabir bir içki içsən:

• NHS-ə görə arabir bir içkinin körpəyə zərər verməsi ehtimalı azdır, xüsusən içdikdən sonra əmizdirməzdən əvvəl ən azı 2 saat gözləsən.
• NHS-ə görə sosial mühitdə hər içki üçün 2-3 saat əmizdirməyə fasilə verməyi sınaya bilərsən; bunu əmizdirmə qaydaya düşdükdən sonra et və əvvəlcədən süd sağıb saxla.
• Alkoqolu süddən təmizləmək üçün süd sağıb tökməyin lazım deyil; qanındakı alkoqol azaldıqca süddəki də azalır.
• NHS qeyd edir ki, müntəzəm çox içmək süd miqdarını azalda, körpədə yuxu, böyümə və inkişaf problemlərinə səbəb ola bilər.

Alkoqol və yuxu təhlükəsizliyi: NHS çox qətidir: hər hansı miqdarda alkoqol qəbul etmisənsə, körpənlə heç vaxt eyni yataqda və ya divanda yatma; bunun qəfil körpə ölümü sindromu (SIDS) ilə güclü əlaqəsi var. NHS-ə görə bir oturuşda çox alkoqol qəbul etmək körpənin ehtiyaclarını hiss etməyini çətinləşdirə bilər; belə halda körpəyə heç alkoqol qəbul etməmiş bir böyük baxmalıdır.

Siqaret: NHS-ə görə körpən doğulduqdan sonra siqareti atmaq onu qəfil körpə ölümündən, tənəffüs problemlərindən, qulaq infeksiyalarından və eşitmə itkisindən qorumağa kömək edir. Atmaqda çətinlik çəkirsənsə, əmizdirməyi dayandırma; ana südü körpəni yenə də infeksiyalardan qoruyur. NHS həmçinin evini tamamilə tüstüsüz saxlamağı, əmizdirmədən dərhal əvvəl siqaret çəkməməyi, sən və ya həyat yoldaşın siqaret çəkirsinizsə, körpə ilə eyni yataqda yatmamağı tövsiyə edir.

Dərmanlar və bitki mənşəli məhsullar: NHS dərman barədə danışanda həkiminə, stomatoloquna və ya əczaçıya əmizdirdiyini mütləq deməyi tövsiyə edir. Qəbul etdiyin dərmanlardan kiçik miqdarlar südə keçə bilər, amma bu miqdarlar adətən çox azdır; yenə də hansı dərmanın sənə uyğun olduğunu həkimin və ya əczaçın deyəcək. Yenə də NHS-ə görə kodein, udularaq qəbul edilən burun açıcılar, ağrıkəsici kimi aspirin və bitki mənşəli məhsullar əmizdirərkən adətən tövsiyə olunmur; bitki mənşəli məhsulların təhlükəsizliyi barədə kifayət qədər məlumat yoxdur. Təbii olması təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Körpən vaxtından əvvəl doğulubsa və ya doğuşda sarılıq keçiribsə, bunu da həkiminə de. Həkiminlə məsləhətləşmədən heç bir dərmana başlama, reseptli dərmanlarını da dayandırma.

Nə vaxt həkimə və ya əczaçıya müraciət etməli?

• Hər hansı dərman, bitki mənşəli məhsul və ya əlavə qəbul etməzdən əvvəl.
• Kofein qəbul etdikdən sonra körpən açıq-aşkar narahat və yuxusuz görünürsə.
• Vegan və ya məhdud qidalanırsansa.
• Alkoqolu azaltmaqda çətinlik çəkirsənsə və ya siqareti atmaq üçün dəstək istəyirsənsə.

Əziz ana, sənə mükəmməl pəhriz deyil, balanslı və xoş qidalanma lazımdır. Özünə yaxşı baxmağın körpənə verə biləcəyin ən gözəl dəstəklərdən biridir. Bir stəkan suyunu yanına götür, yeməklərini buraxma və ağlına gələni soruşmaqdan çəkinmə.