Butulka və süd qarışığı hazırlamaq: addım-addım təhlükəsiz qidalanma

İstər yalnız süd qarışığı ver, istər ana südü ilə yanaşı butulkadan istifadə et, hər qidalanmada eyni sadə addımları izləmək körpəni qoruyur. Toz süd qarışığı steril məhsul deyil və hazırlayarkən edilən kiçik səhvlər körpənin xəstələnməsinə və ya kifayət qədər qidalana bilməməsinə səbəb ola bilər. Bu bələdçi Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidmətinin (NHS) və ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) tövsiyələrini bir araya gətirir.

Niyə bu qədər diqqət? CDC-yə görə toz süd qarışığı steril deyil və mikrob ehtiva edə bilər. Onlardan biri təbiətdə rast gəlinən Cronobacter bakteriyasıdır. Nadir hallarda görülür, amma körpələrdə qan infeksiyası (sepsis) və meningit kimi ağır xəstəliklərə səbəb ola bilər. Ən çox risk altında olanlar 2 aydan kiçik, vaxtından əvvəl doğulmuş və ya immuniteti zəif körpələrdir. CDC deyir ki, bu bakteriya toz qarışıqla yanaşı qidalanma ləvazimatlarına da keçə bilər. Yəni təmiz əllər, təmiz səth və təmiz butulka ən azı qarışığın özü qədər vacibdir.

Əvvəlcə əllər və mətbəx səthi: Qarışığı hazırlamazdan əvvəl əllərini sabunla yaxşıca yu. CDC qarışığı hazırlayacağın səthi təmizləyib dezinfeksiya etməyi tövsiyə edir.

Butulkanın təmizlənməsi: NHS butulkanı, əmziyi və digər qidalanma ləvazimatlarını qidalanmadan sonra mümkün qədər tez isti sabunlu su ilə yumağı tövsiyə edir. Butulka və əmzik üçün uyğun fırçalardan istifadə et, sonra hamısını təmiz, soyuq axar su ilə yaxala. Cronobacter qidalanma ləvazimatlarına da keçə bildiyi üçün bu addımı buraxma.

Sterilizasiya: NHS butulkalar və əmziklər daxil olmaqla bütün qidalanma ləvazimatlarının körpə ən azı 12 aylıq olana qədər sterilizə edilməsini tövsiyə edir. Yuyub yaxaladıqdan sonra bu üsullardan birini seç:

• Qaynatma: Böyük qazanda, hər şey suyun altında qalacaq şəkildə ən azı 10 dəqiqə.
• Buxar sterilizatoru: Elektrik və ya mikrodalğalı növ, istehsalçının təlimatına görə.
• Soyuq su məhlulu: Ən azı 30 dəqiqə saxlanılır, məhlul 24 saatdan bir yenilənir.

Sterilizə etdiyin ləvazimata toxunmazdan əvvəl əllərini yuyub qurula; istifadə edənə qədər onları sterilizatorun içində saxlaya bilərsən.

Su ən azı 70 °C olmalıdır: NHS-ə görə 70 °C və daha isti su zərərli bakteriyaları öldürür. Çaydana ən azı 1 litr təzə su tök, qaynat və ən çoxu 30 dəqiqə soyumağa qoy; belə olduqda su ən azı 70 °C-də qalır. Əvvəlcədən qaynadılıb soyumuş suyu yenidən istifadə etmə. CDC də 2 aydan kiçik, vaxtından əvvəl doğulmuş və ya immuniteti zəif körpələr üçün suyu qaynadıb təxminən 5 dəqiqə gözlədikdən sonra qarışığı qatmağı tövsiyə edir. CDC təhlükəsiz mənbədən gələn sudan istifadə etməyi xatırladır. NHS isə şüşə qabdakı suyun steril olmadığını və çox duz və ya sulfat ehtiva edə biləcəyini qeyd edir. İstifadə etdiyin suyun uyğun olduğuna əmin deyilsənsə, ailə həkiminə müraciət et.

Ölçü qaşığı: nə çox, nə az: Əvvəlcə suyu, sonra tozu əlavə et. Suyun miqdarını qarışıq qutusundakı təlimata görə tənzimlə. Ölçü qaşığını təmiz, quru bıçağın düz kənarı ilə və ya qutudakı sıyırıcı ilə hamarla; qutuda yazılandan çox və ya az ölçü qaşığı qoyma. CDC xəbərdarlıq edir: çox su qarışığın körpənin qida ehtiyacını ödəməməsinə səbəb olur. Az su isə körpənin böyrəklərini və həzm sistemini yorur, susuz qalmasına səbəb ola bilər. Buna görə qarışığı heç vaxt durulaşdırma və ya qatılaşdırma.

Soyut və yoxla: Qapağı bağlayıb butulkanı çalxala. Butulkanın aşağı yarısını soyuq axar suyun altında tutaraq soyut. Körpəyə verməzdən əvvəl bir neçə damcını biləyinin içinə damızdır; ilıq hiss olunmalıdır, isti yox. Mikrodalğalı sobadan istifadə etmə: CDC-yə görə mikrodalğalı soba bərabər qızdırmır və yaranan isti nöqtələr körpənin ağzını və boğazını yandıra bilər.

Hazırlanmış qarışıq nə qədər qalır? CDC-nin müddətləri:

• Hazırlandıqdan sonra 2 saat ərzində, qidalanmaya başlandıqdan sonra 1 saat ərzində istifadə et.
• 2 saat ərzində başlamayacaqsansa, butulkanı dərhal soyuducuya qoy və 24 saat ərzində istifadə et.
• Körpənin bitirmədiyi qarışığı at, sonraya saxlama. Qarışıq körpənin ağız suyu ilə qarışanda bakteriya çoxala bilər.

Qarışıq qutusu: Açılmış qutunu qapağı möhkəm bağlı halda sərin və quru yerdə saxla, soyuducuya qoyma. CDC-yə görə qarışığın çoxu qutu açıldıqdan sonra 1 ay ərzində istifadə olunmalıdır. Son istifadə tarixi keçmiş qarışığı heç vaxt istifadə etmə.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli? CDC 1 yaşından kiçik körpədə bu əlamətlər görünərsə dərhal tibbi yardım almağı tövsiyə edir:

• Qızdırma
• Qidalanmadan imtina və ya çox az qidalanma
• Həddindən artıq ağlama
• Çox halsız, enerjisiz görünmə
• Qıcolma

Qıcolma, göyərmə və ya körpənin reaksiya verməməsi kimi hallarda vaxt itirmədən ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et.

Əziz ana, əvvəlcə bu addımlar uzun siyahı kimi görünə bilər, amma bir neçə günə əlin öyrəşəcək: təmiz əllər, təmiz butulka, 70 °C su, düzgün ölçü qaşığı və artıq qalan qarışığı atmaq. Körpənə baxan hər kəslə bu addımları paylaş.