Körpə nəcisi: rənglər, tezlik və nə vaxt narahat olmalı?

Yeni valideyn olanda bezin içinə baxmaq gündəlik vərdişə çevrilir. Bu heç də qəribə deyil, çünki körpənin nəcisi onun qidalanması və sağlamlığı haqqında sənə çox şey danışır. Rənglərin və qıvamların çoxu normaldır. Bir neçəsi isə həkimə dərhal xəbər verməyini tələb edir.

İlk nəcis: mekonium. NHS-ə görə körpənin ilk nəcisi mekoniumdur. Yapışqan və yaşılımtıl-qaradır. Bəzi körpələr bunu doğuş zamanı və ya dərhal sonra, bəziləri isə ilk 48 saat ərzində xaric edir. Bir neçə gün ərzində nəcis sarı və ya xardal rənginə keçir.

Ana südü və süd qarışığı alan körpənin nəcisi fərqlidir.

• Ana südü: Amerika Pediatriya Akademiyasına (AAP) görə xardal sarısıdır. NHS-ə görə sulu və qoxusuzdur.
• Süd qarışığı: NHS-ə görə daha qatı, daha tünd qəhvəyi və daha qoxuludur. AAP sarımtıl-qəhvəyi və açıq yaşıl çalarların ola biləcəyini deyir.

AAP-yə görə mekonium keçdikdən sonra sarının, qəhvəyinin və hətta yaşılın bütün çalarları normal sayılır.

Nə qədər tez-tez? Burada normal aralıq genişdir. NHS-ə görə ilk həftədə körpələr adətən gündə ən azı iki dəfə nəcis ifraz edir. Ana südü alan yenidoğanlar əvvəlcə demək olar ki, hər qidalanmadan sonra nəcis ifraz edə bilər, 6 həftədən sonra isə bir neçə gün heç etməyə bilər. Süd qarışığı alan yenidoğanlar əvvəlcə gündə 5 dəfəyədək nəcis ifraz edə bilər və bu say aylar ərzində gündə bir dəfəyə enir.

Qəbizlikdir, yoxsa yox? Nəcis ifraz etmədən bir neçə gün keçməsi tək başına qəbizlik deyil. NHS-ə görə nəcis yumşaq olduğu müddətcə, körpə bir neçə gün etməsə belə, qəbiz sayılmır. Əsas diqqət etməli olduğun bərk nəcisdir. Belə halda həkiminlə məsləhətləş və həkim tövsiyə etmədən körpəyə dərman, sirop və ya şam vermə.

İshal: NHS nəcis çox sulu və ya çox pis qoxulu olduqda həkimə və ya səhiyyə komandasına müraciət etməyi tövsiyə edir. İshalda ən böyük risk maye itkisidir, ona görə də körpənin yaş bezlərini və ümumi vəziyyətini yaxından izlə.

Həyəcan siqnalı verən rənglər: AAP xüsusilə üç rəngə diqqət çəkir:

• Ağ, solğun, gil və ya krem rəngi: nadir hallarda olur, amma qaraciyər probleminin əlaməti ola bilər. AAP-yə görə nə qədər tez qiymətləndirilsə, o qədər yaxşıdır. NHS də solğun nəcisdə ailə həkiminə xəbər verməyi deyir.
• Qırmızı: qan demək ola bilər. AAP-yə görə nəcisdə görünən istənilən miqdarda qan qiymətləndirilməlidir.
• Qara: qan bağırsaqda zamanla qırmızıdan qaraya çevrilir. İlk günlərdəki mekonium istisna olmaqla, qara nəcis görsən, həkiminə xəbər ver.

Öd yollarının atreziyası niyə önəmlidir? AAP-yə görə öd yollarının atreziyasında öd axarları tıxanmış olur. Öd bağırsağa keçə bilmir, qaraciyərdə toplanır və ona zərər verir. Nəcisə rəng verən sarı piqment bağırsağa çata bilmədiyi üçün nəcis solğunlaşır, sidik tündləşə bilər və sarılıq görünür. AAP-yə görə sarılıq və solğun nəcis ən gec 4-6 həftəlikdə aydın görünür və erkən diaqnoz və müalicə çox vacibdir. Ona görə də nəcisi solğun olan körpəni gözləmədən həkimə apar.

Maye itkisi (dehidratasiya) əlamətləri: NHS-ə görə körpədə bunlar maye itkisindən xəbər verir:

• Adi vaxtdan daha az yaş bez
• Başın üstündəki yumşaq nöqtənin (əmgəyin) çökməsi
• Çökmüş gözlər
• Ağlayanda az göz yaşı və ya heç olmaması
• Süstlük və ya narahatlıq

Bu əlamətlərdən birini görsən, dərhal həkimə müraciət et.

Nə vaxt həkimə, nə vaxt təcili yardıma? Bu hallarda gözləmədən pediatra və ya ailə həkiminə müraciət et:

• Ağ, solğun, gil və ya krem rəngli nəcis
• Nəcisdə qan və ya mekonium dövründən sonra qara nəcis
• Çox sulu və ya çox pis qoxulu nəcis
• Bərk nəcis
• Maye itkisi əlamətləri

Körpənin dərisi, dodaqları və ya dili solğun, göyümtül, boz və ya alabəzək görünürsə, dərisi soyuqdursa, nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə və ya onu oyatmaqda çətinlik çəkirsənsə, dərhal ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et. NHS bunları ağır vəziyyətin əlamətləri kimi sayır.

Əziz ana, bezlərə bu qədər diqqətlə baxman körpəni nə qədər yaxşı tanıdığının göstəricisidir. Rənglərin çoxu səni heç narahat etməməlidir. Səni nəsə narahat etsə, bezin şəklini çəkib həkiminə göstərməkdən çəkinmə.