Yenidoğan sarılığı: diaqnoz və müalicə bələdçisi

Yenidoğan sarılığı körpələrin təxminən %60-ında, vaxtından əvvəl doğulanların isə %80-ində rast gəlinən çox yayılmış haldır. Bilirubin adlanan sarı piqmentin qanda toplanması ilə dəri və gözlərin ağı saralmış görünür. Çox vaxt zərərsizdir, amma bəzi hallarda müalicə tələb edir.

Fizioloji sarılıq: doğuşdan 2-4 gün sonra başlayır, təxminən 1-2 həftə ərzində öz-özünə keçir. Körpənin qaraciyəri hələ yetişmədiyi üçün bilirubin yavaş xaric olunur. Bu, ən çox rast gəlinən növdür; qidalanma yaxşıdırsa, adətən müalicə lazım olmur.

Patoloji sarılıq: ilk 24 saatda başlayan, sürətlə artan və ya 2 həftədən çox çəkən sarılıq diqqət tələb edir. Qan qrupu uyğunsuzluğu (Rh, ABO), infeksiya, qaraciyər problemi kimi səbəbləri ola bilər. Bu halda həkim müayinəsi mütləqdir.

Nə vaxt təcili yardıma müraciət etməli: körpə həddindən artıq yuxulu olanda və çətin oyananda, qidalanmaqdan imtina edəndə, bədəndə qıcolmalar və ya cır səslə ağlama olanda, sarılıq ovucların içinə və ayaqaltılara qədər yayılanda və ya sarılıq ilk 24 saatda başlayanda vaxt itirmədən xəstəxanaya getmək lazımdır. Müalicə olunmayan yüksək bilirubin nadir hallarda beyinə zərər verə bilər (kernikterus).

Diaqnoz və müalicə: həkim transkutan bilirubinometrlə dəridən ölçmə aparır və ya qan analizi istəyir. Göstərici həddən yuxarıdırsa, fototerapiya (mavi işıq müalicəsi) tətbiq olunur. Körpə müəyyən müddət xüsusi işıq altında saxlanılır, gözləri qorunur. Ağır hallarda qanın əvəz edilməsi lazım ola bilər.

Evdə qulluq üçün tövsiyələr: körpəni tez-tez əmizdirmək (24 saatda 8-12 dəfə) bağırsaq hərəkətini sürətləndirir və bilirubinin nəcislə bədəndən tez çıxmasına kömək edir. Kifayət qədər qidalanmamaq sarılığı ağırlaşdırır. "Günəşə çıxarmaq" köhnə məsləhətdir, AAP artıq birbaşa günəş işığını tövsiyə etmir — UV riski var, təsiri də məhduddur.

Əziz ana, yenidoğan sarılığı çox vaxt normal prosesdir. Körpənin rəngini hər gün gözlə izlə, qidalanma və nəcis qaydasını müşahidə et. Narahat olduğun hər halda pediatrına müraciət et — əmin olmaq həmişə daha yaxşıdır.