Körpəni çimizdirmək: ilk çimizdirmədən təhlükəsiz rutinə addım-addım

Körpəni ilk dəfə suya saldığın an həm həyəcanlı, həm də bir az qorxuludur. Balacadır, sürüşkəndir və çox dəyərlidir. Amma düzgün hazırlıqla çimizdirmə ikiniz üçün də günün ən sakit və xoş anlarından biri ola bilər.

İlk çimizdirmə üçün tələsməyə ehtiyac yoxdur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) 2022-ci il doğuşdan sonrakı qulluq tövsiyələrinə görə vaxtında doğulmuş sağlam yenidoğanın ilk çimizdirilməsi doğuşdan ən azı 24 saat sonraya təxirə salınmalıdır. Yenidoğana qulluq təlimatlarında da bildirilir ki, doğuşdan dərhal sonra yumaq körpənin bədən temperaturunu aşağı salıb faydadan çox zərər verə bilər.

Göbək düşənə qədər silmə ilə çimizdirmə. Təlimatlar evdə ilk vanna çimizdirməsinin göbək quruyub düşdükdən bir gün sonra edilməsini tövsiyə edir. Amerika Pediatriya Akademiyası (AAP) da ciyə düşənə qədər yalnız silmə ilə çimizdirməni tövsiyə edir. Bu dövrdə körpəni dəsmala büküb üzündən başlayaraq ilıq su ilə silə bilərsən. Gözləri xaricdən daxilə doğru sil, bez nahiyəsini ən sona saxla və öndən arxaya doğru təmizlə.

Nə qədər tez-tez? NHS-ə görə körpəni hər gün çimizdirməyin lazım deyil, amma çimməyi xoşlayırsa, hər gün çimizdirməyin də zərəri yoxdur. AAP-yə görə ilk ildə həftədə üç dəfə çimizdirmək kifayət edə bilər. Bəzi təlimatlar xatırladır ki, isti mövsümlərdə gündaşırı və ya hər gün çimizdirmək olar, amma tez-tez çimizdirmə dərini qurudur, qışda isə daha seyrək, ən azı həftədə iki dəfə çimizdirmək tövsiyə olunur.

Hazırlıq: hər şey əlinin altında olsun. Təlimatlara görə otaq çimizdirmədən əvvəl mütləq qızdırılmalıdır. AAP də başlamazdan əvvəl su dolu vannanı, dəsmalı və lazım olan hər şeyi yanına qoymağı tövsiyə edir. Beləliklə, çimizdirmənin ortasında körpəni buraxıb nəsə gətirməyə getmək məcburiyyətində qalmazsan.

Suyun temperaturu və dərinliyi: təlimatlara görə çimizdirmə suyu bədən temperaturunda, yəni 35-37 °C olmalıdır, vannaya isə təxminən 7-8 sm su tökülməlidir. Suyu termometrlə və ya qolunun içi ilə yoxla. NHS suyun isti deyil, ilıq olmasını və isti nöqtə qalmaması üçün yaxşıca qarışdırılmasını tövsiyə edir. AAP də yanıqların qarşısını almaq üçün krandan gələn ən isti suyun 49 °C-ni (120 °F) keçməməsini məsləhət görür.

Addım-addım vanna çimizdirməsi:

• Bir qolunu körpənin başının altından keçirib qoltuğunun altından tut, digər əlinlə ayaqlarını tut və yavaşca suya endir.
• Əvvəlcə üzünü və saçını yu, sonra bədənini yuxarıdan aşağıya doğru təmizlə.
• Başını həmişə sudan kənarda saxla.
• Çıxaranda dərhal dəsmala bük. Boyun, qoltuqaltı, qasıq və qulaq arxası kimi büküşləri yüngül toxunuşlarla yaxşıca qurula.

NHS çimizdirmədən sonra suyu dərhal boşaltmağı da xatırladır.

Heç vaxt tək buraxma. NHS və AAP eyni şeyi deyir: körpəni vannada bir an belə tək buraxma. AAP-yə görə telefona baxmalı və ya qapını açmalı olsan, körpəni də özünlə götürməlisən. NHS çimizdirməni böyük bacı-qardaşa etibar etməməyi və boğulma riskinə görə vanna oturacaqlarının tövsiyə olunmadığını da vurğulayır.

Dəriyə qulluq: sadəsi ən yaxşısıdır. Təlimatlara görə yenidoğan dövründə çimizdirmək üçün ilıq su kifayətdir, şampun və ya sabun lazım deyil. İstifadə edəcəksənsə, neytral pH-lı, boya və ətir olmayan məhsulları çox az miqdarda istifadə et və yaxşıca yaxala, çünki sabun qalıqları dərini qıcıqlandıra bilər. Dəri quru deyilsə, əlavə krem lazım deyil. Quru olarsa, nazik qat ətirsiz nəmləndirici sürtə bilərsən. Hansı məhsulu istifadə edəcəyindən əmin deyilsənsə, həkimindən soruş.

Qulağın içinə çubuq salma. NHS deyir ki, körpənin qulağının içini təmizləmək üçün heç vaxt pambıqlı çubuqdan istifadə edilməməlidir. Təlimatlarda da silmə ilə çimizdirmədə yalnız qulaq seyvanının içinin və ətrafının silinməsi təsvir olunur. Gözlər üçün NHS hər gözə ayrıca, təmiz pambıq istifadə etməyi tövsiyə edir.

Nə vaxt həkimlə məsləhətləşməli? Bu hallarda pediatr və ya ailə həkimi ilə məsləhətləş:

• Göbək ətrafında qızartı, şişkinlik, axıntı və ya pis qoxu görsən
• Körpənin dərisi çimizdirmə rutininə baxmayaraq çox quru, qızarmış və ya çatlamışdırsa
• Çimizdirmə məhsullarından sonra dəridə qıcıqlanma olursa

Vannada qəza baş verərsə və körpə nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə, göyərirsə və ya reaksiya vermirsə, dərhal ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et.

Əziz ana, ilk çimizdirmələrdə əllərin titrəyə bilər, bu çox təbiidir. Hər çimizdirmədə bir az da ustalaşacaqsan. İlıq su, isti dəsmal və sənin səsin körpən üçün dünyanın ən təhlükəsiz yeridir.