Körpədə diş çıxarma: əlamətlər və ağrının idarəsi

İlk diş adətən 6-10. aylar arasında çıxır, amma 4 ay qədər tez və ya 12 ay qədər gec başlaması da normal hədlər daxilindədir. Əvvəlcə alt mərkəzi kəsici dişlər, sonra üst mərkəzi kəsicilər, ardınca yan kəsicilər, sonra birinci azı dişləri, köpək dişləri, ən sonda ikinci azı dişləri çıxır — 30. ayda 20 süd dişi tamamlanır.

Diş çıxarmanın əsl əlamətləri: diş ətində qabarma və həssaslıq, həddindən artıq selik axması, çeynəmək istəyi (hər şeyi ağzına aparmaq), yuxu rejimində qısa pozulma (1-3 gün), yüngül narahatlıq, az yemək, yanaqda yüngül qızartı (adətən dişin çıxacağı tərəfdə).

Diş çıxarmaya AİD EDİLƏN, amma səhv əlamətlər: yüksək qızdırma (>38,5 °C), ishal, qusma, səpgi, soyuqdəymə əlamətləri. Bunlar diş çıxarmanın əlaməti DEYİL. Bu yaşda anadan keçən antikorlar azaldığı üçün virus infeksiyaları geniş yayılıb və bunları "diş çıxarır" deyə ötüşdürmək təhlükəlidir. Şübhə olanda pediatrınla məsləhətləş.

Ağrını azaltmağın təhlükəsiz yolları:

• Soyuq diş halqası (BPA-sız silikon, soyuducuda soyudulmuş, amma dondurulmamış)
• Təmiz barmaqla diş ətinə masaj
• Soyuq dəsmal və ya bez (ucları islanıb soyuducuda soyudulmuş)
• Ağrıkəsici lazım olarsa: hansının, hansı yaşdan və hansı dozada verilə biləcəyinə pediatrın və ya əczaçın qərar verir; həkimlə məsləhətləşmədən körpənə dərman vermə

QADAĞAN olan / QAÇINILMALI məhsullar:

• Benzokain və ya lidokain olan diş əti gelləri — FDA xəbərdarlıqları var (benzokain: metemoqlobinemiya; lidokain: qıcolma və ürək ritminin pozulması), körpələrdə istifadə edilməməlidir
• "Diş çıxarma boyunbağısı" (kəhrəba, taxta) — boğulma və boyuna dolanma riski, təsiri də sübut olunmayıb
• Bal, spirtli məlhəm (1 yaşdan əvvəl qadağandır)
• Qurudulmuş bərk çörək (boğulma riski)
• Dondurulmuş diş halqası (diş ətinə zərər)
• Homeopatik "belladonna" tabletləri — toksik tərkib barədə məlumatlar var
• Körpənə hər hansı gel, dərman və ya bitki mənşəli məhsul verməzdən əvvəl pediatrınla məsləhətləş

İlk diş qulluğu: ilk diş çıxmazdan əvvəl yumşaq nəm bezlə diş ətlərini gündə 1-2 dəfə təmizlə. İlk diş çıxanda flüorlu uşaq diş pastası və yumşaq uşaq diş fırçası istifadə et. AAP 2014-dən sonra flüorsuz pastanı artıq tövsiyə etmir; flüorlu uşaq diş pastası ilk dişdən etibarən istifadə olunur. Təhlükəsizlik xəbərdarlığı: nə qədər pasta çəkəcəyini diş həkimin və ya uşaq həkimin deyəcək; körpənin pastanı udmamasına diqqət et (çox udmaq flüoroz riski daşıyır).

Diş həkiminə ilk qəbul: AAPD və AAP "ilk diş çıxanda və ya 12 ay tamam olanda — hansı daha tez olarsa" deyir. Erkən müayinə kariyes skrininqi, qidalanma tövsiyələri, barmaq sormaq vərdişi və s. mövzularda yol göstərir. Pediatrın və ya uşaq poliklinikası səni uşaq stomatoloquna yönləndirə bilər.

Kariyesin (butulka kariyesinin) qarşısını almaq: körpə butulka ilə yatağa qoyulmur (daimi süd kariyesə səbəb olur). Şəkərli içkilər (meyvə şirəsi, qazlı içki) tövsiyə olunmur. Gecə qidalanmasından sonra dişlər və diş ətləri təmiz, nəm bezlə silinir. İlk diş çıxan kimi fırçalamağa başlanılsın.