Bez səpgisi: səbəbləri, qarşısının alınması və göbələk səpgisindən fərqi

Bezi açanda qızarmış, qıcıqlanmış popo görmək ürəyini ağrıda bilər. Bez səpgisi körpələrdə çox tez-tez olur və çox vaxt evdə sadə tədbirlərlə keçir. Bir az məlumatla həm qarşısını ala, həm də ciddi olanı vaxtında görə bilərsən.

Bez səpgisi nədir, niyə yaranır? NHS-ə görə bez səpgisində bez nahiyəsində qırmızı və ya qıcıqlanmış ləkələr, bəzən quru və pulcuqlu dəri görünür. Körpənin bu nahiyəsi qaşınan və ya ağrılı ola bilər. Yenidoğana qulluq təlimatları səbəbini belə izah edir: nəmlik dərini daha keçirici və həssas edir. Sidik dərinin pH-ını yüksəldir, nəcisdəki fermentlər də bu mühitdə aktivləşərək dərini qıcıqlandırır. Təlimatlara görə ana südü ilə qidalanan körpələrdə bez səpgisi daha az olur.

Başqa təhrikedici amillər: NHS və Amerika Pediatriya Akademiyasına (AAP) görə bunlar da bez səpgisinə səbəb ola bilər:

• Bezin seyrək dəyişdirilməsi, dərinin sidik və nəcislə uzun müddət təmasda olması
• Bezin sürtünməsi
• İshal
• Ətirli və ya spirtli yaş salfet, sabun, yuyucu vasitə və ya köpüklü vannaya reaksiya
• Bəzi dərmanlar, məsələn, antibiotikdən sonra göbələyin çoxalması

Qarşısını almağın qızıl qaydası: quru və təmiz dəri.

• Yaş və ya çirkli bezi gözlətmədən dərhal dəyiş.
• Bez nahiyəsini su ilə və ya ətirsiz, spirtsiz salfetlə təmizlə. Sürtmədən, yüngülcə toxunaraq qurula.
• Fürsət düşdükcə körpəni bir müddət bezsiz saxla, dərisi hava alsın.
• Hopdurma qabiliyyəti yüksək bezlərdən istifadə et və bezi sıx bağlama.

Təlimatlarda bildirilir ki, hazır yaş salfetlər qıcıqlanmanı artıra bilər, spirtsiz salfetlərdən isə sağlam dəridə və su olmayanda istifadə etmək olar.

Baryer krem: sink oksid və vazelin. AAP baryer kremlərdə sink oksid və vazelin (petrolatum) tərkibini tövsiyə edir. Təlimatlarda da sidik və nəcislə təması azaltmaq üçün sink oksidli məhsulların sürtülə biləcəyi deyilir. Bu kremlər dəri ilə çirk arasında qoruyucu təbəqə yaradır. Bezi dəyişərkən kremi hər dəfə tamamilə silməyin lazım deyil. Çirklənən hissəni ehmalca təmizlə, quruladıqdan sonra yenidən sürt. Hansı kremin uyğun olduğundan əmin deyilsənsə, əczaçınla və ya həkiminlə məsləhətləş.

Bunlardan uzaq dur. NHS bez səpgisində sabun, körpə losyonu, köpüklü vanna, talk pudrası və antiseptik kremlərdən çəkinməyi tövsiyə edir. Təlimatlarda da pudranın bakteriya və göbələklər üçün əlverişli mühit yarada biləcəyi və tənəffüs yolları üçün zərərli ola biləcəyi bildirilir. AAP xəbərdarlıq edir ki, reseptsiz antibiotikli məlhəmlər bəzən dəri qıcıqlanmasını artıra bilər. Ona görə də antibiotikli və ya kortizonlu kremləri həkim tövsiyə etmədən istifadə etmə.

Göbələk səpgisini (kandida) necə ayırd etməli? Bəzən bez səpgisinə göbələk infeksiyası qoşulur. AAP-yə görə göbələk səpgisi kəskin kənarlı, parlaq, açıq qırmızı və ya çəhrayı ləkələr şəklində görünür və üzərində kiçik çəhrayı qabarcıqlar və ya sızanaqlar ola bilər. Adi bez səpgisindən fərqli olaraq adətən qasıq büküşlərində daha qabarıqdır və tez-tez antibiotik qəbulundan sonra yaranır. Qıcıqlanma səpgisində isə qasıq büküşləri sidik və nəcisdən daha qorunmuş olduğu üçün adətən normal görünür. Göbələk səpgisindən şübhələnirsənsə, AAP bezi dəyişməzdən əvvəl və sonra əllərini yaxşıca yumağı tövsiyə edir. Bu halda həkiminin tövsiyə edəcəyi göbələk əleyhinə krem lazım ola bilər.

Bez səpgisi keçmirsə: AAP müalicəyə baxmayaraq iki-üç gün ərzində düzəlməyən səpgi üçün pediatra zəng etməyi tövsiyə edir. NHS də səpgi keçmirsə, pisləşirsə və ya başqa nahiyələrə yayılırsa, ailə həkiminə müraciət etməyi deyir. Həkim lazım olarsa kortizonlu, göbələk əleyhinə və ya antibiotikli krem tövsiyə edə bilər.

Nə vaxt həkimə, nə vaxt təcili yardıma? Bu hallarda pediatra və ya ailə həkiminə müraciət et:

• Səpgi 2-3 günlük qulluğa baxmayaraq düzəlmirsə, pisləşirsə və ya yayılırsa
• Sızanaq, su toplanmış qabarcıq, irin və ya qabıqlı yaralar varsa
• Göbələk səpgisindən şübhələnirsənsə
• Körpənin qızdırması varsa və ya çox narahat və ağrılı görünürsə

AAP-yə görə 3 aylıq və ya daha kiçik körpədə düz bağırsaqdan ölçülən temperatur 38 °C və ya yuxarıdırsa, dərhal həkimə zəng et. Körpən nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə və ya oyadıla bilmirsə, ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et.

Əziz ana, bez səpgisi sənin pis qulluğunun əlaməti deyil, demək olar ki, hər körpənin başına gələn bir şeydir. Bezi tez-tez dəyişmək, bir az hava və yaxşı baryer krem çox vaxt kifayətdir. Körpənin rahatlamış üzü ən gözəl təşəkkür olacaq.