Körpə niyə ağlayır? Sakitləşdirmə yolları və çətin anlar

Körpən ağlayır və nə edirsən et, susmur. Bu, yeni valideynliyin ən yorucu anlarından biridir. NHS-in dediyi kimi bütün körpələr ağlayır, bəziləri digərlərindən daha çox. Ağlamaq körpənin sənə qayğıya və təsəlliyə ehtiyacı olduğunu bildirmə yoludur. Bu bələdçi NHS və Amerika Pediatriya Akademiyasının (AAP) tövsiyələrinə əsaslanır. Əvvəlcə bunu bil: körpənin ağlaması sənin pis valideyn olduğun anlamına gəlmir.

Niyə ağlayır? NHS ən çox rast gəlinən səbəbləri belə sadalayır:

• Aclıq
• Yaş və ya çirkli bez
• Yorğunluq
• Qucağa alınmaq və qucaqlanmaq istəyi
• Qaz
• Çox isti və ya çox soyuq olması
• Darıxmaq
• Həddindən artıq qıcıqlanma, yəni çox səs, işıq və ya hərəkət

Ağlamağa başlayanda bu siyahını ağlında ardıcıl yoxlamaq işinə yaraya bilər.

İlk aylardakı ağlama piki: AAP-yə görə körpələrin adi şıltaqlıq müddəti 6-cı həftə civarında gündə təxminən 3 saatla pik həddinə çatır, 3-4-cü ayda gündə 1-2 saata enir. Körpələrin təxminən beşdə birində kolik yaranır, adətən 2-ci və 4-cü həftələr arasında başlayır. Kolik ağlaması çox vaxt 3-4-cü ayda bitir, amma 6-cı aya qədər davam edə bilər. Bu dövrdə körpə bəzən açıq bir səbəb olmadan ağlaya bilər və heç nə onu dərhal susdurmaya bilər. Bunu bilmək ağlamanın sənin günahın olmadığını xatırlamağa kömək edir.

Kolik ola bilərmi? NHS sağlam körpənin gündə 3 saatdan çox, həftədə 3 gün və ən azı 1 həftə ərzində ağlamasını kolik kimi təyin edir. Kolik körpə bir neçə həftəlik olanda başlaya bilər və adətən 3-4-cü ayda keçir; səbəbi məlum deyil. Bu körpələr ağlayarkən yumruqlarını sıxa, üzləri qızara, dizlərini qarınlarına çəkə və ya bellərini əyə bilər.

Sakitləşdirmə yolları: NHS və AAP-nin tövsiyə etdiyi, sınamağa dəyən üsullar:

• Əmizdirmək və ya əmməsinə imkan vermək; AAP əmziyi də seçimlər sırasına daxil edir
• Qucağına alıb yüngülcə yırğalamaq, mahnı oxumaq, onunla danışmaq
• Arxa planda yüngül, sakit səs
• Uşaq arabasında yırğalamaq və ya onunla gəzintiyə çıxmaq
• Onu slinq və ya kenquru daşıyıcı ilə üzərində, sənə yaxın gəzdirmək
• Belini yavaşca sığallamaq
• İlıq vanna; bəzi körpələr xoşlayır, bəziləri yox

Hər körpə fərqlidir. Bir üsul bu gün işə yaramasa, sabah yaraya bilər.

Səbrin tükənəndə: Körpən uzun müddət ağlayanda əsəbi və ya çarəsiz hiss etməyin çox insanidir. Belə anlarda NHS və AAP-nin tövsiyəsi eynidir:

• Körpəni beşiyinə və ya uşaq arabasına təhlükəsiz şəkildə uzat.
• Qapını bağlayıb başqa otağa keç və sakitləşməyə çalış.
• NHS, məsələn, 10 dəqiqə kimi bir müddət müəyyən edib sonra yanına qayıtmağı tövsiyə edir; AAP də yalnız sakitləşəndə qayıtmağı deyir.
• Həyat yoldaşına, yaxınlarından birinə və ya tibb işçisinə zəng edib dəstək istə.

Körpəni təhlükəsiz yerdə qoyub sakitləşmək uğursuzluq deyil, onu qorumağın bir yoludur.

Heç vaxt silkələmə: NHS xəbərdarlıq edir: nə qədər bezgin hiss etsən də, körpəni heç vaxt silkələmə. Silkələmək körpənin başını şiddətlə hərəkət etdirir və beyin zədəsinə səbəb ola bilər. AAP-yə görə silkələnmiş körpə sindromu beyin ətrafında qanaxma, korluq, eşitmə itkisi, qıcolmalar, öyrənmə çətinliyi və serebral iflic kimi daimi problemlərə, hətta ölümə səbəb ola bilər. Silkələmək ağlamağı da həll etmir. Bu məlumatı körpəyə baxan hər kəslə, nənə və dayə də daxil olmaqla, mütləq paylaş.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

• 3 aydan kiçik körpədə 38 °C və yuxarı, 3-6 aylıq körpədə 39 °C və yuxarı qızdırma varsa, gözləmədən (NHS)
• Ağlama bütün gün və ya bütün gecə davam edib getdikcə güclənirsə (AAP)
• Ağlama 4-cü aydan sonra da davam edirsə (NHS)
• Körpən gözlənildiyi kimi çəki almırsa (NHS)
• Sən öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkirsənsə (NHS)

Bu sonuncu bənd də ən azı digərləri qədər vacibdir; kömək istəmək üçün başqa səbəbə ehtiyacın yoxdur.

Dərhal ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et: NHS-ə görə bu hallar təcilidir:

• Qıcolma
• Dəridə göy, boz və ya solğun rəng, yaxud basanda solmayan səpki
• Reaksiya verməmə və ya qeyri-adi yuxululuq
• Nəfəs almaqda çətinlik
• Şiddətli qusma
• Yüksək qızdırma və ya bədən temperaturunun düşməsi
• 8 saatdan çox yaş bezin olmaması
• Zəif və ya çox cır ağlama, yaxud ağlamasının həmişəki kimi olmaması

Körpənin silkələnmiş ola biləcəyindən şübhələnirsənsə, yenə vaxt itirmədən ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et. AAP-yə görə narahatlıq, oyaq qalmaqda çətinlik, nəfəs problemləri, qusma, qıcolma və reaksiyanın azalması bunun əlamətləri ola bilər.

Özünə də yaxşı bax: AAP çətinlik çəkəndə fasilə verməyi və yaxınlarından və ya tibb işçisindən dəstək istəməyi tövsiyə edir. Həyat yoldaşınla növbələşmək, yaxınından bir neçə saatlıq kömək istəmək və ya körpə yatanda dincəlmək səni bu çətin həftələrdə ayaqda saxlayar.

Əziz ana, bu sıx ağlama dövrü keçicidir; körpələrin çoxunda bir neçə ay ərzində xeyli azalır. Bu arada əlindən gələni edirsən və bu kifayətdir. Yorulanda kömək istəməkdən çəkinmə.