Əmizdirmə problemləri: mastit, döş giləsində çatlar və südü artırmaq

Əmizdirmə təbii prosesdir, amma avtomatik deyil — həm ana, həm də körpə üçün öyrənmə prosesidir. İlk 2-3 həftə ən çətin dövrdür; bundan sonra problemlərin çoxu həll olunur. Bu məqalə ən çox rast gəlinən üç problem haqqındadır: döş giləsində çatlar, mastit və südün az olduğu hissi.

Döşü düzgün tutma (latch): körpənin ağzı geniş açıq olmalı, yalnız döş giləsini deyil, areolanın böyük hissəsini də əhatə etməlidir. Alt dodaq bayıra qatlanıb, çənə döşə toxunur. Yanaqlar çuxurlaşırsa və ya şappıltı səsi gəlirsə, tutma səhvdir — bu, giləsində çatların 1 nömrəli səbəbidir. Vəziyyəti dəyişmək (beşik tutuşu, futbol topu tutuşu, yarıuzanmış vəziyyətdə əmizdirmə) işə yarayır.

Döş giləsində çatlar: adətən səhv tutma nəticəsində yaranır. Düzəltmədən davam etmək heç kömək etmir. Qidalanmadan sonra giləyə bir neçə damla ana südü çəkib havada qurutmaq təbii sağaldıcıdır. Yağlı krem (lanolin) çatı qoruya bilər — əmizdirmədən əvvəl silməyə ehtiyac yoxdur. Şiddətli ağrıda əmizdirmələr arasında süd sağıb butulka ilə vermək qısa müddətli rahatlıq verir; süd sağan aparat istifadə etmək laktasiyanı davam etdirir. Ağrı bir neçə günə keçmirsə və ya çat qanayırsa, həkiminə və ya əmizdirmə məsləhətçisinə müraciət et.

Mastit (döş iltihabı): bir nahiyədə bərklik, qızartı, ağrı, qızdırma (>38,5 °C), qripə bənzər halsızlıq. Ən çox 2-3. həftədə rast gəlinir. Müasir yanaşmada (ABM 2022) mastit əvvəlcə iltihab və şişkinlik kimi qəbul edilir; həmişə infeksiya deyil. Yüngülləşdirmək üçün: körpənin istədiyi tezlikdə əmizdirməyə DAVAM et (döşü əlavə sağıb boşaltmağa çalışmadan), soyuq kompres, dəriyə çox yüngül toxunaraq edilən limfatik masaj, kifayət qədər maye və istirahət. Dərin masaj və isti tətbiq şişkinliyi artıra bilər. 12-24 saat ərzində yaxşılaşmırsa, qızdırma yüksəkdirsə və ya özünü çox pis hiss edirsənsə, gözləmədən həkiminə müraciət et; antibiotik lazım ola bilər. Həkimin əmizdirmə ilə uyğun müalicə planlaya bilər; əksər hallarda əmizdirməyə fasilə verməyin lazım deyil.

Südün az olduğu hissi və reallıq: anaların böyük əksəriyyəti kifayət qədər süd verir. Həqiqi çatışmazlıq %5-dən azdır. Kifayət qədər südün göstəriciləri: gündə 6-dan çox yaş bez, çəki əyrisində izləmə (körpələrin çoxu ilk günlərdə təxminən %5-7 itirir; itki %7-ni keçərsə, əmizdirməni yoxlat, %10-u keçərsə və ya körpə 2 həftəyə doğuş çəkisinə qayıtmazsa, həkimə müraciət et), qidalanmadan sonra körpə rahatdır. Qidalanmalar zamanla qısala bilər; bunun səbəbi südün azalması deyil, körpənin daha sürətli əmməyə başlamasıdır.

Südü artırmaq yolları: tez-tez və effektiv əmizdirmə ən güclü stimuldur (hər 2-3 saatdan bir). Güclü sağım (power pumping): 1 saat ərzində 20 dəq sağ, 10 dəq dincəl, 10 dəq sağ, 10 dəq dincəl, 10 dəq sağ — gündə 1 dəfə. Dəri-dəriyə təmas (kenquru qulluğu) prolaktini artırır. Susadıqca su iç; gündə təxminən 3 litr maye əmizdirən anaların çoxuna bəs edir. Laktoqon otların (razyana, qara çörək otu, xəlbə/fenugreek) təsiri kiçikdir və yan təsirləri ola bilər; təbii olmaları təhlükəsiz olduqları anlamına gəlmir, həkiminlə məsləhətləşmədən istifadə etmə.

Əmizdirmə mütəxəssisinin (IBCLC) dəstəyi: problemlər 3-5 günə həll olunmursa, peşəkar kömək al. Mütəxəssis körpənin ağız quruluşuna (dil yüyəni), tutmaya və vəziyyətə baxır. Doğduğun xəstəxana və ya laktasiya kabineti səni yönləndirə bilər.

Əziz ana, əmizdirmə yolunda çətinlik çəkdiyin anlar tamamilə normaldır. Ana südü qiymətlidir, amma "kifayət qədər" qidalanan körpə ana südü, süd qarışığı və ya qarışıq qidalanma ilə böyüyür. Sənin sağlamlığın da körpənin sağlamlığı qədər dəyərlidir. Qərarın nə olursa olsun, mühakimə olunmadan dəstək almağa layiqsən.