Vaginal ifrazat: hansı normaldır, hansı yox?

İfrazat qadın bədəninin təbii hissəsidir. Qadınların çoxu arabir alt paltarında ifrazat görür və "Bu normaldırmı?" deyə düşünür. Çox vaxt cavab "hə"dir. Amma bəzi dəyişikliklər asanlıqla müalicə olunan infeksiyanın əlaməti ola bilər. Fərqi bilmək həm səni rahatlaşdırır, həm də lazım olanda vaxtında kömək almağına imkan verir.

Normal ifrazat necə olur? NHS-ə görə normal ifrazat şəffaf və ya ağ olur və güclü və ya xoşagəlməz iyi olmur. Miqdarı insandan insana dəyişir. Hamiləlikdə, cinsi aktivlikdə və bəzi kontrasepsiya üsullarından istifadə edərkən arta bilər.

Dövr ərzində dəyişir: NHS qeyd edir ki, ifrazat ovulyasiya dövründə, yəni iki aybaşı arasında daha şəffaf və yaş olur. NHS-in dövr səhifəsinə görə ovulyasiya vaxtı ifrazat nazikləşir, uzanır və bir az çiy yumurta ağına bənzəyir. Bu dəyişiklikləri təqvimində qeyd etmək öz qaydanı tanımağına kömək edir.

Bakterial vaginoz (BV): NHS-ə görə qeyri-adi ifrazatın geniş yayılmış səbəblərindən biridir. Vaginadakı bakteriya balansının pozulması ilə yaranır. Ən tipik əlaməti xüsusilə cinsi əlaqədən sonra nəzərə çarpan güclü, balıq iyli ifrazatdır. İfrazat boz-ağ, nazik və sulu ola bilər. BV adətən qaşınma və ya ağrı yaratmır. NHS deyir ki, BV olan qadınların təxminən yarısında heç bir əlamət olmur. Cinsi yolla keçən infeksiya sayılmır, amma cinsi aktivlik onu tətikləyə bilər. Spiraldan (uşaqlıqdaxili vasitə) istifadə və ətirli vaginal məhsullar riski artıra bilər. Müalicəsi həkimin tövsiyə edəcəyi antibiotiklərlə aparılır. NHS-ə görə ildə 4 dəfədən çox təkrarlanırsa, daha uzunmüddətli müalicə lazım ola bilər.

BV və hamiləlik: NHS-ə görə BV hamiləliklərin çoxunda problem yaratmır, amma vaxtından əvvəl doğuş və ya düşük kimi ağırlaşmaların ehtimalını bir qədər artıra bilər. Hamiləsənsə və ifrazatında dəyişiklik görmüsənsə, həkiminə de.

Vaginal göbələk infeksiyası (kandida): NHS-ə görə adətən iysiz, ağ və kəsmik görünüşlü ifrazatla birlikdə xarici cinsiyyət nahiyəsində qaşınma və qıcıqlanma yaradır. Sidiyə gedəndə və ya cinsi əlaqə zamanı ağrı ola bilər. Antibiotik qəbulu, yaxşı nəzarət olunmayan diabet, zəifləmiş immunitet, hormon terapiyası və hamiləlik riski artıra bilər. NHS qeyd edir ki, əvvəllər həkimin diaqnoz qoyubsa və əlamətləri tanıyırsansa, əczaçıya müraciət edə bilərsən. Amma bu hallarda həkimə getməlisən:

• İlk dəfədirsə
• 16 yaşından kiçik və ya 60 yaşından böyüksənsə
• Hamiləsənsə və ya əmizdirirsənsə
• İldə 4 dəfədən çox təkrarlanırsa
• Müalicə kömək etməyibsə
• Diabet kimi bir səbəbdən immunitetin zəifdirsə

Digər infeksiyalar: NHS-ə görə yaşıl, sarı və ya köpüklü ifrazat trixomonas adlı infeksiyanın əlaməti ola bilər. İfrazatla birlikdə qasıq ağrısı və ya qanaxma varsa xlamidiya və ya qonoreya, qabarcıqlar və ya yaralar varsa genital herpes ola bilər. Bunlar müayinə və test tələb edir. NHS qeyd edir ki, ailə həkimi ilə yanaşı cinsi sağlamlıq klinikaları da qeyri-adi ifrazatda kömək edə bilər.

Vaginal duş etmə, ətirli məhsullardan uzaq dur. NHS xarici cinsiyyət nahiyəsini ilıq su və yumşaq, ətirsiz sabunla ehmalca yumağı tövsiyə edir. Ətirli məhsullar, dezodorantlar, ətirli yaş salfetlər və vaginanın içini yumaq (vaginal duş) qıcıqlanmaya səbəb ola bilər. NHS BV-dən qorunmaq üçün də vanna əvəzinə duş qəbul etməyi, sərt yuyucu vasitələrdən və siqaretdən uzaq durmağı tövsiyə edir. Göbələk üçün isə pambıq alt paltarı geyinmək və dar paltarlardan çəkinmək yaxşı təsir edə bilər.

Özün-özünə diaqnoz qoyma. BV antibiotiklə, göbələk infeksiyası isə göbələk əleyhinə dərmanla müalicə olunur. Əlamətlər bir-birinə bənzəyə bildiyi üçün əmin deyilsənsə, təkbaşına müalicəyə başlamaq əvəzinə müayinədən keçmək ən doğrusudur.

Nə vaxt həkimə? NHS-ə görə bu hallarda həkiminə müraciət et:

• İfrazatın rəngi, iyi və ya qatılığı dəyişibsə
• Həmişəkindən çox ifrazatın varsa
• Qaşınma və ya qıcıqlanma hiss edirsənsə
• Aybaşılar arasında və ya cinsi əlaqədən sonra qanaxma olursa
• Sidiyə gedəndə ağrı varsa
• Qasıq nahiyəndə ağrı varsa

Yüksək qızdırma ilə birlikdə şiddətli qarın ağrısı kimi ağır vəziyyət olarsa, gözləmədən ölkəndəki təcili yardım nömrəsinə (Azərbaycanda 103) zəng et.

Əzizim, ifrazatın barədə sual vermək utanılası bir şey deyil, özünə qayğı göstərməyin bir hissəsidir. Bədənini tanıdıqca nəyin sənə xas olduğunu və nəyin diqqət tələb etdiyini daha asan ayırd edəcəksən.