Kontrasepsiya üsulları: 8 seçimin müqayisəsi

Kontrasepsiya fərdi seçimdir — "ən yaxşı üsul" yoxdur, "sənin üçün ən uyğun üsul" var. Bu bələdçi 8 əsas üsulu effektivlik, istifadə rahatlığı, yan təsir, geri dönüş imkanı və qiymət baxımından müqayisə edir. Həkiminin rəyini mütləq al — xroniki xəstəlik, siqaret, yaş, doğuş planın seçimə təsir edir.

Effektivlik (Pearl indeksi — ildə 100 istifadəçidə hamiləlik):

• Mükəmməl istifadə ilə real həyatdakı istifadə arasında fərq ola bilər
• Ən effektiv: implant (0,05), boruların bağlanması (0,5), hormonal spiral (0,2), mis spiral (0,8)
• Çox effektiv: KOK həbi (0,3 mükəmməl / 7-9 real), inyeksiya, halqa
• Effektiv: prezervativ (2 mükəmməl / 13 real), diafraqma
• Az effektiv: FAM/təqvim (1-9 mükəmməl / 24 real), cinsi əlaqənin yarımçıq kəsilməsi (4 / 22)

1. Kombinə edilmiş oral kontraseptiv (KOK): estrogen + progestin. Aybaşını nizamlayır, aybaşı ağrısını və sızanaqları azaldır. Əks göstərişlər: siqaret + 35 yaşdan yuxarı, auralı miqren, dərin ven trombozu keçmişi, müalicə olunmamış hipertoniya, döş xərçəngi keçmişi, doğuşdan sonrakı ilk 6 həftə. Yan təsir: ürəkbulanma, döşlərdə həssaslıq, libidonun dəyişməsi, nadir hallarda tromboembolik hadisə. Sənin üçün uyğun olub-olmadığını həkimin qiymətləndirir.

2. Mini həb (yalnız progestin): estrogen əks göstərişlidirsə uyğundur, əmizdirmə dövründə adətən uyğun sayılır. Hər gün eyni saatda qəbul edilməlidir; gecikməyə tolerantlıq məhsula görə dəyişir (bəzilərində 3 saat, bəzilərində 12-24 saat), öz məhsulunda bunun nə qədər olduğunu həkimindən və ya əczaçından soruş. Aralıq qanaxma tez-tez olur.

3. Hormonal uşaqlıqdaxili vasitə (spiral): təsir müddəti məhsula görə dəyişir, səndəkinin müddətini həkimin deyəcək; qoyulduqdan sonra unudula bilər. Aybaşı azalır və ya dayanır (xüsusilə hormon miqdarı daha yüksək olanlarda). Doğuşdan sonrakı ilk 48 saat ərzində və ya 4-cü həftədən etibarən qoyula bilər. Yan təsir: ilk 3-6 ayda aralıq qanaxma, qoyulduqdan sonra təxminən %5 hallarda yerindən çıxma (ekspulsiya). Heç doğmamış qadınlara da qoyula bilər.

4. Mis spiral: hormonsuzdur; təsir müddəti modelə görə dəyişir, qoyulan modelin müddətini həkimin deyəcək. Aybaşı qanaxmasını və sancısını artıra bilər. Təcili qorunma üçün qorunmasız cinsi əlaqədən sonrakı 5 gün ərzində qoyularsa, 99%-dən çox effektivdir.

5. Dərialtı implant: qolun yuxarı hissəsinə yerləşdirilən 4 sm-lik çubuq, yalnız progestin; təsir müddəti məhsula görə dəyişir, həkimin deyəcək. Aybaşı qanaxması nizamsızlaşır (20% amenoreya). Geri dönən üsullar arasında ən effektividir.

6. Hormonal halqa / plastır: ayda 3 həftə istifadə, 1 həftə fasilə. KOK ilə eyni əks göstərişlər. Halqanı qadın özü qoyur.

7. Baryer (prezervativ, diafraqma, spermisid): prezervativ cinsi yolla keçən infeksiyalardan da qoruyan yeganə üsuldur. Lateks allergiyası varsa, poliuretan alternativ var.

8. Məhsuldarlıq haqqında məlumatlılıq (FAM/təbii üsul): bazal bədən temperaturu + servikal selik + təqvim. Nizamlı aybaşı və intizam tələb edir, istifadəçi səhvinə çox açıqdır. Təcili qorunma imkanı yoxdur.

Daimi üsullar:

• Boruların bağlanması (qadın): laparoskopik, geri qaytarmaq çətindir
• Vazektomiya (kişi): daha asan, daha ucuz, daha təhlükəsiz — bu seçimi həyat yoldaşınla birlikdə dəyərləndirin

Təcili kontrasepsiya (cinsi əlaqədən sonra):

• Təcili qorunma həbləri: iki fərqli növü var; biri cinsi əlaqədən sonrakı 72 saat, digəri 120 saat (5 gün) ərzində effektivdir; nə qədər tez qəbul edilsə, o qədər effektivdir
• Mis spiral (cinsi əlaqədən sonrakı 5 gün ərzində qoyularsa): ən effektiv üsul, 99%-dən çox
• Hansı üsulun sənə uyğun olduğunu, necə istifadə ediləcəyini və resept tələb olunub-olunmadığını əczaçınla və ya həkiminlə məsləhətləş

Əziz qadın, "düzgün" üsul ehtiyaclarına, həyat tərzinə və sağlamlığına görə dəyişir. Bir neçə üsulu sınamaq normaldır. Həkimlə söhbət zamanı bunları de: siqaret çəkib-çəkməməyin, xroniki xəstəlik, hamiləlik planı (1 ildən sonra, yoxsa 5 ildən sonra?), aybaşının xüsusiyyəti, gözləntin (aybaşının az olması və ya olmaması istəyirsən?). Qərar sənindir, həkim yol göstərir.