Gebelik Öncesi Doktor Ziyareti: Hangi Testler, Ne Sorulmalı?

Gebelik öncesi doktor ziyareti gebelik denemesinden 3-6 ay önce yapılmalıdır. Amaç mevcut sağlık sorunlarını kontrol altına almak ve gebelikte zorluk yaratabilecek durumları erkenden saptamak. Bu randevu standart yıllık jinekoloji muayenesinden daha kapsamlıdır.

Doktor seçimi: Jinekolog veya aile hekimi başlangıç için yeterli. Şu durumlarda doğrudan üreme uzmanına git: 35+ yaş + 6 ay deneme, 40+ yaş beklemeden, bilinen PCOS/endometriozis/anovulasyon, önceki tekrarlayan düşük (2+), erkek faktör şüphesi, düzensiz adet.

Standart kan testleri (gebelik öncesi panel):

• Tam kan (anemi taraması)
• Glukoz (açlık) ve HbA1c — diyabet/insülin direnci
• TSH ve fT4 — tiroid (tiroid ilacı kullanıyorsan hedef değeri doktorun belirler)
• Karaciğer enzimleri (ALT, AST)
• Kreatinin — böbrek
• B12, ferritin, D vitamini (25-OH-D)
• Lipid profili — özellikle PCOS, obezite varsa
• Lökosit formülü

Enfeksiyon ve bağışıklık taraması:

• Rubella (kızamıkçık) antikorları — eksikse aşı ol, sonraki 1 ay gebe kalma
• Varicella (suçiçeği) antikorları — eksikse aşı ol, 1 ay bekle
• Hepatit B (HBsAg) ve Hepatit C
• HIV — tedaviyle anneden bebeğe geçiş önlenebilir
• Sifiliz (VDRL/RPR)
• Toxoplasma IgG/IgM (özellikle kedi besleyenler)
• Cinsel geçmişine göre HPV taraması — son 3 yılda Pap smear yaptırmadıysan

Genetik tarama (önerilen):

• Hemoglobin elektroforezi — Akdeniz anemisi (talasemi), orak hücre — Türkiye'de yaygın
• Kistik fibroz taşıyıcılığı (her iki taraf için)
• Tay-Sachs (özellikle Aşkenaz Yahudi kökenli ailelerde)
• Akraba evliliği varsa karyotip ve genişletilmiş tarama önerilir
• Aile öyküsünde genetik hastalık varsa genetik danışmanlık

Aşı durumu:

• Rubella ve varicella canlı aşılar — eksikse şimdi yaptır, sonraki 1 ay gebe kalma
• Hepatit B serisi (3 doz)
• İnfluenza (mevsimsel)
• Tdap (tetanos-difteri-boğmaca) — gebelikte 27-36. haftada bir doz
• COVID-19 — güncel önerilere göre

Doktora sorulacak 10 soru:

• 1) Mevcut ilaçlarımdan hangileri gebelikte güvenli, hangileri değiştirilmeli?
• 2) Folik asit dozum ne olmalı? Multivitamin önerin var mı?
• 3) Aşılarımdan hangileri güncel değil?
• 4) VKİ/kilom için hedef ne olmalı? Diyetisyen sevki gerekir mi?
• 5) Adet düzenliliğim yumurtladığımı gösteriyor mu? Ek değerlendirme lazım mı?
• 6) Genetik tarama yaptırmalı mıyım? Hangi testler?
• 7) Eşim hangi testleri yaptırmalı?
• 8) Aile öyküm (diyabet, hipertansiyon, vb.) ek tarama gerektiriyor mu?
• 9) Ne kadar süre denedikten sonra geri gelmeliyim?
• 10) İdeal gebe kalma penceresi nedir, takip için ne önerirsin?

Eş için gebelik öncesi ziyaret:

• Spermiyogram (gerekirse — ör. uzun süredir gebelik olmuyorsa)
• Tam kan, glukoz, lipid
• Cinsel yolla bulaşan hastalık taraması
• Genetik tarama (taşıyıcılık)
• Kronik hastalıkların kontrol altına alınması
• İlaçların gözden geçirilmesi (testosteron, finasterid vb. doğurganlığı etkileyebilir)
• Yaşam tarzı danışmanlığı (sigara, alkol, sıcak)

Kronik hastalığı olanlar için ek hazırlık:

• Diyabet: HbA1c <6,5 hedef, insülin geçişi, retinopati değerlendirmesi
• Hipertansiyon: ACE inhibitörleri gebelikte uygun değildir; gebelikte kullanılabilecek bir ilaca geçiş (hangisi olacağını doktorun belirler)
• Hipotiroidi: TSH <2,5, tiroid ilacı dozunun doktorunca ayarlanması
• Epilepsi: Antikonvülzan değişimi (valproik asit teratojen); doktorun daha yüksek doz folik asit önerebilir
• Astım, lupus, romatoid artrit: Hastalığın kontrol altına alınması, ilaç güvenliği değerlendirmesi
• Depresyon: SSRI değerlendirmesi, terapi devamı

Doktoruna danışmadan hiçbir ilacı bırakma ya da başlama.

Pratik kontrol listesi (randevu öncesi hazırla):
☐ Aşı kartını getir (yoksa aile hekiminden al)
☐ Aile sağlık öyküsünü yaz (2 nesil — anne baba, dede nine, kardeş)
☐ Önceki gebelik öykülerini yaz (eski düşükler, doğumlar, komplikasyonlar)
☐ Mevcut tüm ilaç ve takviyelerin listesi (doz dahil)
☐ Adet öyküsü (son 6 ay tarihler, ortalama uzunluk, düzenlilik)
☐ Alerjilerin
☐ Sorularını yaz (yukarıdaki 10 soru)