Meme kendi kendine muayene, memelerini ve koltuk altlarını düzenli olarak gözle ve elle kontrol etmendir. Amaç bir hastalık aramak değil, kendi meme dokunun normalde nasıl olduğunu öğrenmektir. Meme dokusu kişiden kişiye farklıdır ve döngü boyunca değişebilir; birçok kadında doğal olarak pürüzlü ya da düzensiz bir yapı vardır. Neyin normal olduğunu bildiğinde yeni ortaya çıkan bir değişikliği fark etmen kolaylaşır.
Muayene için en uygun zaman, adetin bitiminden üç beş gün sonradır. Bu günlerde hormon etkisi azaldığı için memeler daha az hassas ve şiş olur. Adet görmüyorsan, gebeysen ya da menopozdaysan her ay aynı günü seçmen yeterlidir. Kontrol aynada gözlemle başlar, kollar yukarıdayken tekrarlanır, meme uçları incelenir, ardından her meme ve koltuk altı parmak uçlarıyla dairesel hareketlerle yoklanır.
Kendi kendine muayene, doktor muayenesinin ve mamografi gibi tarama yöntemlerinin yerini tutmaz. Hangi yaşta ve ne sıklıkla tarama yaptırman gerektiğini, aile öykünü de göz önüne alarak doktorunla belirlemelisin. Muayenede fark ettiğin değişikliklerin büyük çoğunluğu iyi huyludur, yine de her yeni bulgunun bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Düzenli kontrol, kendi sağlığının takibini senin elinde tutar.
Neler yapabilirsin?
- Aynada gözlemden duşta tekrara kadar 6 adımlı rehberli kontrol sunar, yaklaşık 5 dakika sürer.
- Adımları işaretleyerek ilerlersin, yarıda bıraktığında kaldığın yerden devam edebilirsin.
- Kontrolü 'her şey normal' ya da 'bir endişe fark ettim' olarak kaydedersin.
- Normal kontrolden 28 gün sonra, endişe işaretlediğinde bir hafta sonra hatırlatma kurar.
- Adet takibi yapıyorsan ideal kontrol zamanını adet bitişinden 3-5 gün sonra olarak gösterir.
- Doktora başvurman gereken belirtileri listeler ve geçmiş kontrollerini gösterir.
Nasıl kullanılır?
- Uygun günü seç; adet görüyorsan adetin bitiminden 3-5 gün sonrasını tercih et.
- 'Kontrole başla' ile 6 adımı sırayla uygula ve her birini işaretle.
- Bitirdiğinde her şey normal mi, bir endişe mi fark ettin, kaydet.
- Hatırlatma geldiğinde bir sonraki aylık kontrolünü yap.
Sık sorulan sorular
Kendi kendine meme muayenesi nasıl yapılır?
Önce aynanın karşısında kolların yanındayken, sonra kolların yukarıdayken memelerinin şekline, rengine ve boyutuna bak. Meme uçlarını çekilme ve akıntı açısından incele. Ardından uzanarak ya da duşta, karşı elinin parmak uçlarıyla her memeyi ve koltuk altını küçük dairesel hareketlerle yokla. Her ay aynı sırayı izlemek değişiklikleri fark etmeni kolaylaştırır.
Meme muayenesi adetin kaçıncı günü yapılır?
Meme muayenesi için en uygun zaman adetin bitiminden üç beş gün sonrasıdır. Bu dönemde hormonların etkisi azaldığı için memeler daha az şiş ve hassas olur, doku daha kolay değerlendirilir. Adet görmüyorsan, emziriyorsan ya da menopozdaysan her ay aynı günü seçmen yeterlidir. Önemli olan muayeneyi düzenli ve benzer koşullarda yapmaktır.
Memede ele gelen her kitle kanser midir?
Hayır. Memede fark edilen kitlelerin büyük çoğunluğu kist, fibroadenom ya da hormonal değişikliklere bağlı iyi huylu yapılardır. Yine de bir kitlenin ne olduğu yalnızca elle anlaşılamaz. Yeni fark ettiğin, sert, hareketsiz ya da büyüyen bir kitle için doktoruna başvurmalısın. Gerekirse ultrason, mamografi ya da başka tetkiklerle değerlendirilir.
Mamografi kaç yaşında çektirilmeli?
Türkiye'deki ulusal tarama programında mamografi genellikle 40 yaşından itibaren belirli aralıklarla önerilir. Ailende meme kanseri öyküsü ya da başka risk etkenlerin varsa taramaya daha erken başlaman gerekebilir. Senin için uygun yaşı, sıklığı ve yöntemi doktorunla birlikte belirlemelisin. Kendi kendine muayene bu taramaların yerini tutmaz, onları tamamlar.